İyi niyet, bazen tek başına yeterli olmayabilir; hatta ilk yardım söz konusu olduğunda, bilinçsizce yapılan bir iyilik maalesef kötü sonuçlar doğurabilir. Hepimiz bir kaza anında “bir şeyler yapmalıyım” dürtüsüyle hareket ederiz. Ancak o anki panik ve kulaktan dolma bilgiler, kaosu daha da büyütebilir.
Metropol Eğitim olarak, yıllardır verdiğimiz eğitimlerde en çok karşılaştığımız “doğru bilinen yanlışları” bir araya getirdik. Gelin, ilk yardım bilmeyenlerin en sık yaptığı 7 hatayı ve bu hataların neden riskli olduğunu, sanki bir kahve molasında dertleşiyormuşuz gibi samimiyetle inceleyelim.
Bayılan Kişiye Soğan Koklatmak veya Su Serpmek
Birinin aniden yere yığıldığını gördüğünüzde çevreden hemen “Bir kolonya getirin!”, “Yüzüne su serpin!” sesleri yükselir. Hatta daha da ileri gidip keskin kokulu şeyler koklatmaya çalışanlar olur.
- Neden Hata? Bayılma, beynin kısa süreliğine “kendini korumaya” almasıdır. Keskin kokular hastanın nefes yolunu irite edebilir. Yüze su serpmek ise hastanın yutkunma refleksini bozup suyun akciğerlere kaçmasına neden olabilir.
- Doğrusu: Kişinin nefes alıp almadığını kontrol edin, ayaklarını 30 cm yukarı kaldırın (Şok Pozisyonu) ve kalabalığı dağıtarak taze hava almasını sağlayın. Genellikle birkaç dakika içinde kendiliğinden ayılacaktır.
Boğaza Kaçan Cisim İçin Sırtına Sertçe Vurmak
Birisi yemek yerken öksürmeye başladığında hemen arkasına geçip sırtına “güm güm” diye vururuz. Bu, bizim toplumumuzda neredeyse refleks haline gelmiş bir harekettir.
- Neden Hata? Eğer kişi öksürebiliyorsa, bu hava yolunun tamamen tıkanmadığı anlamına gelir. Sırtına vurduğunuzda, o yabancı cismin daha derine kaçmasına ve tam tıkanmaya (kişinin hiç nefes alamamasına) neden olabilirsiniz.
- Doğrusu: Kişi öksürüyorsa sadece “Öksür, devam et” diyerek teşvik edin. Eğer öksüremiyor, konuşamıyor ve morarıyorsa o zaman Heimlich Manevrası uygulayın. Sırtına vurmak sadece bebeklerde belirli tekniklerle uygulanır.
Yanıklara Diş Macunu, Yoğurt veya Salça Sürmek
Mutfakta eliniz yandığında buzdolabına koşup yoğurt sürmek ya da banyodan diş macunu getirmek çok eski bir alışkanlık. Ancak bu yöntemler modern ilk yardımda “eyvah” dedirten hataların başında geliyor.
- Neden Hata? Bu maddeler kimyasal içerikleri nedeniyle doku hasarını artırır ve enfeksiyona davetiye çıkarır. Ayrıca doktorun yarayı temizlemesini zorlaştırarak iyileşme sürecini uzatır.
- Doğrusu: Yanık bölgesini en az 15-20 dakika boyunca, musluktan akan (buz gibi olmayan, oda sıcaklığında) suyun altında tutun. Sadece temiz bir bezle üzerini örtüp bir sağlık kuruluşuna başvurun.
Kanamayı Durdurmak İçin Yaraya Tütün veya Kül Basmak
Eskiden kanamayı durdurmak için yaranın üzerine tütün, kül, şeker hatta kahve basılırdı. Bu maddelerin kanı pıhtılaştırdığına inanılırdı.
- Neden Hata? Bu maddeler mikrop yuvasıdır. Kanı durdursanız bile (ki genelde durdurmaz, sadece kirletir), hastaneye gittiğinizde o yaranın temizlenmesi hasta için tam bir işkenceye dönüşür ve yaranın iyileşme kalitesini bozar.
- Doğrusu: Temiz bir bez bulun ve kanayan yerin üzerine doğrudan baskı uygulayın. Eğer kan durmuyorsa, bezi kaldırmadan üzerine ikinci bir bez koyun ve baskıyı artırın.
Sara (Epilepsi) Krizi Geçirenin Ağzını Zorla Açmak
Birinin kasılarak yere düştüğünü ve ağzından köpükler geldiğini görmek korkutucudur. Çoğu kişi “dilini yutmasın” diye hastanın ağzına kaşık sokmaya, çenesini zorla açmaya çalışır.
- Neden Hata? Nöbet geçiren birinin kas gücü çok yüksektir. Çenesini açmaya çalışırken parmaklarınızı kırabilir, hastanın dişlerini dökebilir veya çenesini çıkatabilirsiniz. Ayrıca dil yutulmaz; sadece geriye kaçıp hava yolunu tıkayabilir.
- Doğrusu: Hastanın etrafındaki sert eşyaları uzaklaştırın, başının altına yumuşak bir şey koyun ve nöbetin bitmesini bekleyin. Nöbet bittikten sonra hava yolunu açmak için yan yatırın.
Kalp Krizi Geçireni Öksürtmeye Çalışmak
Sosyal medyada sıkça paylaşılan “Kalp krizi geçirirken öksürürseniz hayatta kalırsınız” videosunu muhtemelen görmüşsünüzdür. Bu bilgi tıp dünyasında kabul görmeyen, hatta tehlikeli bir efsanedir.
- Neden Hata? Kalp krizi anında kalp zaten aşırı yük altındadır. Şiddetli öksürme çabası hastayı daha çok yorar, nabzını ve tansiyonunu dengesizleştirerek kalbe olan yükü artırır.
- Doğrusu: Hastayı hemen yarı oturur pozisyona getirin, kravatını ve kemerini gevşetin, pencereleri açıp taze hava sağlayın ve derhal 112’yi arayın. Sakın hastayı yürütmeye çalışmayın.
Trafik Kazasında Yaralıyı Hemen Araçtan Çıkarmak
Bir kaza gördüğümüzde içimizdeki yardım etme isteğiyle hemen kapıya asılır, yaralıyı “haydi kalk” diyerek kucaklayıp dışarı çıkarmaya çalışırız.
- Neden Hata? Yaralıda görünmeyen bir omurilik zedelenmesi olabilir. Siz onu yanlış bir şekilde çektiğinizde, felç kalmasına neden olabilirsiniz. Araçta yangın veya patlama riski yoksa yaralıyı asla hareket ettirmemelisiniz.
- Doğrusu: Araç içinde bilincini ve nefesini kontrol edin, profesyonel yardım gelene kadar onunla konuşarak sakinleştirin ve boynunu sabitlemeye çalışın.
Neden İlk Yardım Eğitimi Almalısınız?
Hatalar genellikle panikten ve çaresizlikten kaynaklanır. Oysa doğru bilgi, insanın üzerine sakinlik verir. İlk yardım bilmek, sadece birinin hayatını kurtarmak değil, aynı zamanda o kişiye zarar vermemeyi öğrenmektir.
Metropol Eğitim olarak biz, İstanbul’daki sınıflarımızda sadece teknik öğretmiyoruz; bu efsaneleri yıkıyor ve size o kritik anda serinkanlı bir profesyonel gibi hareket etme yetisi kazandırıyoruz. Maketler üzerinde yaptığımız uygulamalarla, “ya yanlış yaparsam” korkusunu, “nasıl doğru yapacağımı biliyorum” özgüvenine dönüştürüyoruz.
Sonuç: İyi Niyetinizi Bilgiyle Taçlandırın
Hayat, hataları telafi etmek için her zaman ikinci bir şans vermeyebilir. Bir gün en sevdiklerinizden birinin size ihtiyacı olduğunda, ona kulaktan dolma bilgilerle değil, bilimsel ve doğru yöntemlerle yardım edin.
Siz de bu 7 hataya düşmemek ve gerçek bir hayat kurtarıcı olmak isterseniz, Metropol Eğitim olarak kapılarımız size her zaman açık. Gelin, bilgiyi hayata dönüştürelim.
Unutmayın; yanlış bir müdahale hayat karartır, doğru bir müdahale hayat verir.
